Toediening en verzorging patiënt

Beschermingsmiddelen

Werk zo mogelijk met (semi-)gesloten toedieningssystemen. Maak tijdens toediening gebruik van handschoenen. Gebruik bij open systemen (zie blz 13)  handschoenen en een overschort. Plaats zonodig  preventief een celstofmatje op plekken waar lekkage zou kunnen ontstaan.

Bij het aankoppelen en ontkoppelen van toedieningssystemen met een barrière zijn alleen handschoenen voldoende. Gebruik handschoenen en een overschort bij toedieningen waarbij geen adequate barrière tussen het gelockte koppelpunt en het cytostaticum is (open systemen). Gooi na het ontkoppelen het toedieningssysteem in zijn geheel weg in het SZA-vat. Gooi daarna ook de handschoenen in dit vat.

Naar boven

Spuiten en naalden

Voer naalden direct af in naaldencontainers. Plaats de naaldencontainer zo dicht mogelijk bij de plaats van toediening.

Naar boven

Afkoppelen systemen

Tijdens het afkoppelen van systemen worden handschoenen gedragen. Het systeem wordt niet ontkoppeld en in één keer in het SZA-vat geworpen.

Naar boven

Andere toedieningsvormen

Cytostatica kunnen ook worden toegediend in de vorm van zalf, creme, tabletten of dranken. Ook dan is het gebruik van adequate persoonlijke beschermingsmiddelen nodig, bijvoorbeeld in de vorm van handschoenen (zie ook  AC Cytostatica tabel PMB in de bijlage, blz 29 t/m 31).

Naar boven

Risicoperiode

Tot 7 dagen na toediening (zie blz 15) kunnen de excreta van de patiënt en daarmee ook het wasgoed besmet zijn met cytostatica.

Naar boven

Vochtbalans

Kies voor het bepalen van de vochtbalans een methode waarbij de patiënt, de bedpan of het urinaal worden gewogen, in plaats van een methode waarbij urine moeten worden overgegoten.
(artikel vochtbalans)

Als het verzamelen en overgieten van urine toch noodzakelijk is, giet dan over in een veiligheidswerkbank. Draag hierbij handschoenen en een overschort. Bij juist gebruik (o.a. schuifraam naar beneden) biedt dit afdoende bescherming tegen spatten en inademing van aërosolen. Aërosolen kunnen ontstaan door verstuiving onder druk. Het zijn zeer kleine vloeistofdruppeltjes die lang kunnen blijven zweven in de lucht en diep in de longen kunnen worden ingeademd.

Indien geen veiligheidswerkbank aanwezig is: laat het verzamelen en overschenken van de urine, bij voorkeur door de patiënt zelf doen. Indien dit niet mogelijk is, gebruik dan handschoenen, overschort, beschermbril en mondmasker (FFP2) tijdens het overgieten van urine.

De gevolgen van eventueel morsen moeten beperkt blijven, maak daarom gebruik van bijvoorbeeld een kunststofbak of absorptiematje dat na gebruik wordt weggegooid. Gebruik tijdens het vervoer van een volle bedpan, een bokaal of braaksel, altijd handschoenen.

Er zijn vacuüm afnamesystemen verkrijgbaar waarmee urinemonsters zijn af te nemen. Bij deze systemen is de besmettingskans aanzienlijk lager. Draag bij gebruik handschoenen.

Naar boven

Bedpanspoeler

Tot 7 dagen na behandeling kunnen de excreta van een patiënt nog cytostatica bevatten (zij het circa 1.000 keer verdund vergeleken met de oorspronkelijk toegediende cytostaticumoplossing). Voorkom daarom bij het afvoeren van urine, faeces en andere lichaamsvloeistoffen blootstelling hieraan. Reinig en desinfecteer bedpannen en urinalen verantwoord en hygiënisch. Hiervoor zijn twee dingen belangrijk:

  1. De bedpanspoeler moet zijn voorzien van een zogenaamd omkeermechanisme voor bedpannen en urinalen.
  2. Maak zo mogelijk de bedpanspoeler ook geschikt voor bokalen, urine-emmers, po-emmers afkomstig uit de postoel en braakemmers/bekkens, zodat deze niet handmatig hoeven worden leeggegoten en zonder morsen zijn te plaatsen.

Voor bedpanspoelers (zie blz 15,16 en 17) gelden nog meer aandachtspunten ten aanzien van aanschaf, onderhoud, gebruik en schoonmaak.

Naar boven

Wassen patiënt in risicoperiode

Onderzoek heeft aangetoond dat na een chemokuur niet alleen de urine en faeces, maar ook het zweet van patiënten cytostatica kan bevatten. Dit heeft consequenties voor het wassen van kuurpatiënten en het afhalen van (mogelijk) besmet beddengoed. Voor het wasbeleid op de afdeling geldt:

  • Het verdient de voorkeur dat patiënten zichzelf wassen.
  • Kinderen worden zoveel mogelijk door hun ouders gewassen. Ook de ouders zullen zich zoveel mogelijk moeten beschermen (zie hiervoor onderstaande punten).
  • Maak gebruik van kant-en-klare vochtige baddoekjes, dan volstaat het dragen van handschoenen.
  • Draag bij het wassen van de patiënt met water en washandje handschoenen in combinatie met onderarmbescherming of overschort. Leg onder de waskom een celstof matje.
  • Draag handschoenen en overschort bij het helpen van de patiënt onder de douche. Een overschort hoeft niet als er een douchescherm tussen patiënt en helper is geplaatst.
Naar boven

Verzorging patiënt in risicoperiode

Gebruik tijdens de risicoperiode handschoenen als er kans bestaat op aanraking met de huid tijdens wassen of langdurig contact. Draag bij handelingen waarbij blootstelling aan excreta kan optreden, handschoenen en zonodig een overschort en een bril.

Naar boven

Uitzuigen sputum

Ga tijdens het uitzuigen van de trachea in de risicoperiode niet recht voor de patiënt staan, maar er naast. Gebruik handschoenen, een schort met lange mouwen, een (FFP2) mondmasker en oogbescherming.

Naar boven

Afhalen en verzamelen van beddengoed

Gebruik handschoenen bij het afhalen en verzamelen van beddengoed van een kuurpatiënt. Vouw het beddengoed zo op dat er zo min mogelijk contact is met de meest besmette delen. Voer al het wasgoed af in een afgesloten plastic waszak. Hiervoor is een plastic waszak, voorzien van een gevaarsaanduiding met het opschrift 'met cytostatica besmet wasgoed' geschikt. Ook kan een waszak met een afwijkende kleur worden gebruikt. Hierover moeten goede afspraken met onder andere de wasserij worden gemaakt.

Patiënten op de poli liggen of zitten op de lakens met kleding aan. Lakens op de poli kunnen als niet besmet worden beschouwd, tenzij er sprake is van een incident, bijvoorbeeld natte lakens door urine.

Voorbeeldprotocol afhalen besmet beddengoed. (zie blz 20).

Matrassen kunnen besmet raken als geen beschermend plastic wordt gebruikt. Bij de reiniging op de verpleegafdeling of in de beddencentrale moet met mogelijke besmetting rekening worden gehouden.

Er is ook een filmpje hoe u verantwoord beddengoed afhaalt dat mogelijk besmet is met cytostatica. Dit kunt u hier bekijken.

Linnengoed

Bij transport van linnengoed in gesloten zakken is het dragen van handschoenen niet nodig.

Naar boven
Terug naar overzicht