Op de OK

Werkhouding en Beweging op de operatiekamer

Fysieke belasting is een combinatie van de feitelijke belasting bij een handeling of activiteit en de belastbaarheid van de medewerker. Feitelijke belasting wordt onderverdeeld in statische belasting en dynamische belasting. Statische belasting wordt ook wel 'houdingsbelasting' genoemd. Deze belasting treedt op als een (ongunstige)  houding  langer dan 1 minuut wordt ingenomen/volgehouden.

Het streven is om belastende situaties zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken. In het “Wat nekt je boekje” kun je hierover veel vinden. 

OK-assistenten ervaren fysieke belasting bij:

  • Voorbereidingen/opdekken van instrumenten
  • Transport en transfer
  • Werkzaamheden tijdens de operatie:
    • Instrumenteren
    • Assisteren
    • Omlopen
  • Nazorg/opruimen

Fysieke belasting wordt daarbij veroorzaakt door:

  • Onvoldoende manoeuvreer- / beweegruimte
  • Onvoldoende breedte van doorgangen
  • Indeling van kasten en stellingen
  • Opstelling meubilair en apparatuur
  • Onvoldoende verstelbaarheid van meubilair en apparatuur
  • Onnodig verplaatsen van materialen
  • Onvoldoende afwisseling in houding en beweging
  • Lang dragen van een röntgenschort

Samenvattend ontstaat de belasting uit lang staan, lang werken in dezelfde houding, gebogen/gedraaid werken, ver/hoog reiken, tillen, duwen/manoeuvreren

Naar boven

Maatregelen

Geef voldoende aandacht aan de voorbereiding, volg de stappen kijken-denken-kiezen-doen. Houd rekening met je eigen belastbaarheid. Zorg voor een veilige werkomgeving, bijvoorbeeld voldoende ruimte om te werken en een droge/stroeve werkvloer.

Bij een goede voorbereiding hoort ook de beschikbaarheid van hulpmiddelen. In de zorg is het van belang om transfers uit te voeren met tilhulpmiddelen, zoals glijzeilen en patiëntentilliften. Handmatig tillen van patiënten leidt tot overbelasting. Voor vrijwel alle zware werkzaamheden in de zorg zijn werkmethoden met hulpmiddelen beschikbaar die veilig zijn voor de medewerker én de patiënt. Kijk voor richtlijnen bij transfers ook naar deze adviezen.

Naar boven

Basisrichtlijnen voor gezond werken

  1. Voorkom een gebogen/gedraaide houding, let daarbij ook op de nek; streef naar symmetrische werkhoudingen (rug/nek recht tot lichtgebogen, schouder laag en ontspannen, pols in middenstand, licht gebogen knieën)
  2. Draai door je voeten te verplaatsen, niet met je romp.
  3. Beperk het bukken, hurken, knielen en boven schouderniveau; werk tussen heup- en schouderhoogte
  4. Vermijd reiken (> 40 cm); werk dichtbij het lichaam
  5. Voorkom werken met handen achter het lichaam; dus ook het trekken van een kar achter je
  6. Vermijd tillen; gebruik hulpmiddelen
  7. Probeer rustig/gelijkmatig te bewegen (niet schokkend of explosief met een ruk)
  8. Varieer in houding en beweging; wissel taken af
  9. Beperk de duur van continue spierspanning
  10. Voorkom volledige spiervermoeidheid; pauzeer liever vaker en kort dan één keer een lange pauze
Naar boven

Transporteren van een patiënt naar een uitslaapkamer of afdeling

met bed of rolstoel

Aanwijzing voor handelen bij deze taken

  • Zorg voor een goede duwhoogte
  • Zorg dat de zwenkwielen en het richtingwiel in de rijrichting staan
  • Let op de goede rijrichting, bedden kunnen gemaakt zijn om de patiënt in het gezicht te kijken bij het duwen van het bed (het is dus niet altijd zo dat de patiënt in de rijrichting moet kijken)
  • Breng het bed of de rolstoel rustig op gang
  • Duwen gaat voor trekken
  • Draai en duw niet gelijktijdig
  • Draai het bed niet om jezelf heen, maar loop met het te draaien bed mee
  • Verplaats een bed over langere afstanden bij voorkeur elektrisch en bij veel manoeuvreren met twee personen
Naar boven

Transfer patiënt

> van bed naar operatietafel en vice versa

Aanwijzingen voor handelen bij deze taken

  • Bereid de patiënt voor op de handeling, vertel wat de bedoeling is
  • Maak zoveel mogelijk gebruik van de mogelijkheden die de patiënt heeft om mee te werken bij de uitvoering van de transfer
  • Gebruik een tilhulpmiddel, zoals de glijzeil of de tillift

 Indien desondanks toch handmatig getild gaat worden:

  • Zorg voor voldoende medetillers
  • Zorg voor het rustig uitvoeren van de handeling 1-2-3….4-5-6
  • Zorg dat de last zo dicht mogelijk bij het lichaam gedragen wordt
  • Zorg dat draaien en zijwaarts buigen van de rug voorkomen wordt
  • Draai door je voeten te verplaatsen, draai niet vanuit je romp.
  • Til tussen heup- en schouderhoogte

Kijk voor handmatig tillen ook naar deze adviezen

Naar boven

Werkzaamheden aan de operatietafel

Aanwijzingen voor handelen bij deze taken

  • Zorg voor aangepaste werkhoogte (tafelhoogte instellen en opstapbankjes)
  • Werk zoveel mogelijk tussen heup- en schouderhoogte
  • Zorg dat je met ontspannen schouders staat
  • Sta in een lichte spreidstand
  • Zet je knieën niet op slot
  • Wissel zoveel mogelijk van houding
  • Verdeel het gewicht van het ene been op het andere en dan weer op allebei
  • Sta af en toe even op je tenen
  • Probeer waar mogelijk af te steunen. Denk daarbij aan hulpmiddelen als: stasteun, borststeun, armsteun
  • Ga af en toe zitten als dit mogelijk is (zit/stakrukje, desgewenst afgedekt)
  • Reik niet verder dan je arm lang is (40-60 cm)
  • Werk niet langer dan 1 minuut met een matig en/of gedraaide rug/nek
Naar boven

Werkzaamheden van de anesthesiemedewerker tijdens de operatie

Aanwijzingen voor handelen bij deze taken

  • Ga af en toe zitten als dit mogelijk is
  • Reik niet verder dan je arm lang is (40-60cm)
  • Werk zoveel mogelijk tussen heup- en schouderhoogte
  • Werk niet langer dan 1 minuut met een matig en/of gedraaide rug/nek
  • Hurk, buk of kniel niet langer dan een halve minuut aaneen
Naar boven

Overleg/begeleiding/organisatie

  • Overdracht
  • Overleg met de arts
  • Administratieve werkzaamheden
  • Werkoverleg
  • Begeleiden van nieuwe collega’s/stagiairs
  • Onderwijsgevende activiteiten
  • Organiseren van afdelingsactiviteiten

Aanwijzing voor handelen bij deze taken

  • Probeer bij lang staan af te steunen, gebruik een stasteun of ga regelmatig even zitten in de korte rustmomenten
  • Let bij zitten op een actieve houding; wissel ook zitten regelmatig af met staan en lopen
  • Stel je stoel in en kies de goede werkhoogte
  • Vermijd voorovergebogen ‘schrijven’
  • Ondersteun je armen bij PC werk, ook bij staand werken aan een PC
  • Plaats de monitor recht voor je, op armlengte afstand en net niet boven ooghoogte
  • Zorg regelmatige voor momenten, ook tijdens overlegsituaties, waarin van houding kan worden gewisseld
  • Kijk bij computerwerk ook naar deze adviezen
Naar boven

Praktijkrichtlijn

  • Staan
  • Nekbelasting
  • Houdingsbelasting
  • Tillen
  • Duwen/trekken

Ga naar de praktijkrichtlijnen

Aangevuld met het ‘Wat nekt je boekje’

 

Verdere informatie:
Onderzoeksrapport Stasteunen op de OK

Naar boven

Goede praktijken

Over het verminderen van fysieke belasting op de OK hebben meerdere ziekenhuizen op deze website tal van filmpjes geplaatst.

Naar boven
Terug naar overzicht

Om deze content te kunnen bekijken is de Adobe Flash plugin vereist.