Nieuwe filmpjes over fysieke belasting: zo voorkom je klachten

Bijna de helft van de umc-medewerkers krijgt vroeg of laat klachten aan rug, nek, schouders of knieën. Dat geldt niet alleen voor zorgprofessionals, maar ook voor medewerkers in facilitaire diensten als schoonmaak en technische dienst. Met de juiste werkhouding, hulpmiddelen en voldoende micropauzes kun je zelf veel klachten voorkomen of verminderen. Om de bewustwording te vergroten zijn er twee nieuwe filmpjes gemaakt over fysieke belasting in de zorg en in ondersteunende beroepen. De filmpjes zijn ontwikkeld in opdracht van de werkgroep Fysieke belasting van de gezamenlijke umc’s. Viktor Baars, bedrijfsfysiotherapeut bij het Erasmus MC en lid van de werkgroep, legt uit waarom.

Dubbel zorgkloof

We moeten in umc’s veel meer inzetten op het voorkomen van overbelasting door werkomstandigheden. De patiënten worden ouder en hebben meer zorg nodig, maar ook het zorgpersoneel wordt ouder. We hebben dus een dubbele zorgkloof, dat maakt het urgent. We moeten fysieke werk minder zwaar maken, zodat medewerkers langer hun zorgwerkzaamheden kunnen doen; automatisering en AI kunnen daarbij oplossingen bieden. Nu reageren we vaak pas als er al klachten zijn. Iemand met klachten wordt minder fysiek belast. Een verpleegkundige die bijvoorbeeld rugklachten heeft, hoeft minder aan het bed te staan en gaat meer beeldschermwerk doen. Veelal is dit maar een tijdelijke oplossing en uiten lichamelijke klachten zich alsnog. Het gaat om de aanpak bij de bron, want de collega’s die het werk aan het bed overnemen lopen natuurlijk hetzelfde risico.

TOP-strategie

We hanteren in de umc’s de TOP-strategie, maar we moeten er in de praktijk meer aandacht en invulling aan geven:

• Technische maatregelen en automatisering – ontwikkel met AI innovaties als automatisch beddentransport of prikrobots. En gebruik hulpmiddelen zoals een tillift of hoog-laagbed.
• Organisatorische maatregelen – werk slimmer, bijvoorbeeld door samen te tillen of pauzesoftware te gebruiken.
• Persoonlijke beschermingsmiddelen – gebruik bijvoorbeeld braces.

Bij de TOP-strategie neem je pas de volgende stap als je in de vorige stap alle mogelijke maatregelen hebt genomen.

Wat kun je zelf doen?

In het dagelijks werk komen veel belastende handelingen voor, zoals tillen, duwen, trekken, langdurig staan en repeterende handelingen, bijvoorbeeld medicatie klaarmaken, verpakkingen openen of voorraad aanvullen.

De filmpjes laten zien, dat je de belasting kunt beperken door:

• dichtbij je lichaam te werken
• neutrale gewrichtshoudingen aan te houden
• regelmatig micropauzes te nemen

Daarnaast zijn er veel hulpmiddelen die je kunnen ondersteunen, zoals: tilliften, douchestoelen, stahulpmiddelen, wiebelmatten, glijzeilen, kniebeschermers, elektrische karren en antivermoeidheidsmatten.

Een praktische tip uit de filmpjes: laat jezelf eens filmen tijdens het werk, dat geeft heel snel inzicht. Je ziet direct of je werkt zoals je denkt dat je werkt. Echt een snelle eye-opener.

Raadpleeg een ergocoach of word er zelf één!

Op Dokterhoe vind je betrouwbare en actuele informatie over fysieke belasting en wat je zelf kunt doen. Je kunt ook terecht bij een ergocoach op jouw afdeling. Ergocoaches zijn collega’s met extra kennis over fysieke belasting. Ze helpen om dit onderwerp structureel aan te pakken. In alle umc’s worden de komende tijd meer ergocoaches opgeleid, ook jij kunt je hier voor aanmelden via de arboadviseur.

Meer info

Viktor Baars, bedrijfsfysiotherapeut Erasmus MC en lid van de werkgroep Fysieke belasting van de gezamenlijke umc’s (UMCNL), werkplekadviseur@erasmusmc.nl.