Veilig werken met cytostatica

Veilig werken met cytostatica

Het onderwerp Cytostatica uit de arbocatalogus is een mooi voorbeeld van hoe we in de umc's veilig en gezond werken aanpakken. Cytostatica zijn geneesmiddelen die remmend werken op de deling van (tumor)cellen. Veilig werken met cytostatica was eind jaren negentig geen vanzelfsprekendheid. Uit onderzoeken bleek dat verpleegkundigen in de hoogst blootgestelde groep gemiddeld een verlengde tijd tot zwangerschap hadden. Daarnaast is ook over andere reproductietoxische effecten gerapporteerd, zoals een lager geboortegewicht.

 

 

Pakket van maatregelen

Er is destijds een werkgroep gevormd met arbo- en ervaringsdeskundigen uit alle umc's die maatregelen hebben ontwikkeld om verpleegkundigen, apothekers en schoonmakers minder bloot te stellen aan cytostatica. Die maatregelen zijn later onderdeel geworden van de arbocatalogus (dokterhoe). Sinds 2000 zijn deze maatregelen gaandeweg doorgevoerd in alle umc's. Denk aan: niet meer toedieningsgereed maken op de afdeling, werken met gesloten systemen, bedpanspoelers met omkeermechanisme, gemarkeerde ruimten en controle van de schoonmaak door middel van veegtesten. En niet onbelangrijk: voorlichting over onder meer handschoenen dragen, bed verschonen en omgaan met incidenten. Elk umc heeft op basis van de richtlijnen in de arbocatalogus zijn eigen maatwerkprotocollen ontwikkeld.

 

Minder blootstelling

In 2013 is in opdracht van het Landelijk Overleg Academische Ziekenhuizen (LOAZ) een evaluatie-onderzoek uitgevoerd naar de effecten van al die maatregelen. Als onderdeel van dit onderzoek is de besmetting met cytostatica op de handen gemeten, tijdens verschillende handelingen/taken. We zagen dat de besmetting op de handen bij verpleegkundigen vele malen lager was dan in 2000. Ruim onder de toetsingswaarde van dit onderzoek, vaak werd er niets gemeten. Voor apothekers en schoonmakers gaf het evaluatie-onderzoek te weinig gegevens. Binnenkort voeren we bij die groepen opnieuw onderzoek uit, samen met de algemene ziekenhuizen.

 

Voorlichting en training

De werkgroep Cytostatica vergadert twee keer per jaar en houdt alle ontwikkelingen op het gebied van cytostatica in de gaten. Als bijvoorbeeld andere branches protocollen ontwikkelen, dan bekijken we die vooraf en wisselen we kennis uit. We gebruiken deze kennis om onze eigen protocollen te toetsen en zonodig scherpen we maatregelen aan. Ook schrijven we aanvullingen, bijvoorbeeld als er nieuwe toepassingen zijn. Zo worden cytostatica tegenwoordig ook toegepast in de OK bij grote buikoperaties. Dat geeft nieuwe blootstellingsmomenten die passende maatregelen vragen.

Doordat er steeds meer mensen worden behandeld met cytostatica krijgen ook steeds meer afdelingen er incidenteel mee te maken. Ook daar moet veilig worden gewerkt. De protocollen zijn er, maar medewerkers moeten ze wel weten te vinden en kunnen toepassen. Daarom is ook hier voorlichting en training heel belangrijk.

 

Blijven finetunen

Momenteel krijgen we een toenemend aantal vragen over het schoonmaakwerk dat niet door de schoonmaakdienst wordt uitgevoerd, maar door de (verpleeg)afdeling zelf. Welke doekjes moeten worden gebruikt? Welke schoonmaakmiddelen? Welke volgorde? Dit gaan we verder uitwerken. Zo blijven we veilig werken met cytostatica voortdurend finetunen.

De werkwijze van de werkgroep Cytostatica is niet uniek. Bij alle onderwerpen die op dokterhoe staan, wordt op soortgelijke wijze gewerkt. Gelukkig maar, want daardoor heeft veilig en gezond werken in de umc's voortdurend aandacht.

 

Anke Boumans – d’Onofrio

voorzitter van de arbocataloguswerkgroep Veilig werken met cytostatica

arbeidshygiënist, Radboudumc / Radboud Universiteit

tel: 024 365 56 63

Anke.Boumans-dOnofrio@radboudumc.nl

 

Plaatsingsdatum: 3 juli 2017

 

Om deze content te kunnen bekijken is de Adobe Flash plugin vereist.