Globale voorschriften

Voor veilig en gezond werken zijn er voorschriften van de overheid. De precieze invulling daarvan is neergelegd bij werkgevers en werknemers.

In de Arbowet zijn de volgende algemene voorschriften relevant:

• Artikel 3. lid 1: De werkgever voert beleid gericht op goede arbeidsomstandigheden.
• Artikel 3. lid 2; De werkgever moet risico’s voorkomen en indien dat niet mogelijk is, deze risico’s beperken.
• Artikel 5: De werkgever inventariseert en evalueert de risico’s en stelt een plan van aanpak op.
• Artikel 8: De werkgever zorgt voor voorlichting, instructie en training aan medewerkers.
• Artikel 9: Melden beroepsziekten/ Indien een (infectie)ziekte (vermoedelijk) is opgelopen tijdens het werk of als gevolg van het werk, moet een bedrijfsarts dit melden bij het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB).
• Artikel 11: De werknemer is verplicht mee te werken aan het op een veilige manier benutten van de omstandigheden en op een veilige manier werkzaamheden te verrichten.

Europese richtlijnen vormen de basis voor de wetgeving in Nederland. Voor biologische agentia is er de EG-richtlijn 2000/54/EG 'Richtlijn betreffende de bescherming van de werknemers tegen de risico's van blootstelling aan biologische agentia op het werk'. Deze richtlijn is geïmplementeerd in de Nederlandse wetgeving in afdeling 9 van het Arbobesluit, artikel 4.84 tot en met 4.102.

• Artikel 4.85: Nadere voorschriften risico-inventarisatie en –evaluatie.
  Indien een werknemer wordt of kan worden blootgesteld aan biologische agentia, wordt, in het kader van de in artikel 5 van de wet bedoelde risico-inventarisatie en evaluatie, de aard, de mate en de duur van de blootstelling beoordeeld teneinde het gevaar voor de werknemer te bepalen.
• Artikel 4.87a: Voorkomen of beperken van blootstelling.
  Als blijkt dat er risico voor de veiligheid of gezondheid van de werknemers bestaat en dat het in verband met de aard van de arbeid niet uitvoerbaar is om biologische agentia te vervangen door biologische agentia die niet gevaarlijk zijn, worden, voor zover dit technisch uitvoerbaar is, zodanige andere maatregelen genomen dat blootstelling van werknemers aan biologische agentia wordt voorkomen en de risico's beperkt.
• Artikel 4.89: Hygiënische beschermingsmaatregelen.
  Op plaatsen waar gevaar bestaat voor blootstelling aan biologische agentia mag niet worden gerookt, gegeten en/of gedronken. Ook moeten de nodige beschermingsmaatregelen worden getroffen zoals hygiënemaatregelen en persoonlijke beschermingsmiddelen.
• Artikel 4.90: Registratie.
  Indien werknemers kunnen worden blootgesteld aan biologische agentia van categorie 3 en 4 moet dit worden geregistreerd.
• Artikel 4.91: Arbeidsgezondheidskundig onderzoek en vaccins.
  Voor zover mogelijk wordt aan iedere werknemer, die nog niet immuun is voor de biologische agentia waaraan hij is of kan worden blootgesteld, doeltreffende vaccins ter beschikking gesteld. Elke werknemer die is of kan worden blootgesteld aan biologische agentia wordt in de gelegenheid gesteld bij aanvang van de arbeid een Preventief Medisch Onderzoek te ondergaan.
• Artikel 4.94 en 4.95: Melden incidenten en kennisgeving.
  Nederland heeft één landelijke toezichthouder op arbeid, de Nederlandse Arbeidsinspectie. De Nederlandse Arbeidsinspectie moet op de hoogte worden gesteld als er voor de eerste keer wordt gewerkt met biologische agentia van categorie 2, 3 en 4. Incidenten en ongevallen wat (mogelijk) heeft geleid tot het vrijkomen van biologische agentia van risicocategorie 3 en/of 4 moeten bij de Nederlandse Arbeidsinspectie worden gemeld.
• Artikel 4.97 en 4.98: Bijzondere bepalingen.
  Het nemen van doeltreffende maatregelen ter bescherming van de veiligheid en de gezondheid van de betrokken werknemers i.v.m. de onzekerheid omtrent de aanwezigheid van biologische agentia in monsters en materiaal van patiënten. Dit heeft betrekking op desinfectieprocedures, afvalverwerking en het voorkomen van prikaccidenten. Voor prikaccidenten dient men een medisch hulpmiddel met ingebouwd veiligheids- en beschermingsmechanisme ter beschikking te stellen indien er gevaar is voor letsel of infectie door een scherp medisch hulpmiddel en er is een verbod op het terugzetten van doppen op injectienaalden.
• Artikel 4.102: Voorlichting en onderricht.
  Werknemers die tijdens het werk kunnen worden blootgesteld aan biologische agentia moeten voorlichting en onderricht ontvangen onder andere over de mogelijke gevaren voor de gezondheid, voorzorgsmaatregelen, en de te nemen beschermingsmiddelen.
• Artikel 4.105 en 4.109: Arbeidsverboden.
  Het is zwangere werknemers verboden arbeid te verrichten waarbij zij kunnen worden blootgesteld aan de biologische agentia Toxoplasma en Rubellavirus, tenzij is vastgesteld dat zij hiervoor immuun zijn.